Akamaro ko Kurya Amagi Mabisi ku Buzima bw’Umuntu
Mu mirire ya buri munsi, amagi ni kimwe mu biribwa bikungahaye ku ntungamubiri z’ingenzi umubiri ukeneye. Ahanini atunganywa atetse, agatekwa, agakarangwa cyangwa agakoreshwa mu bindi biribwa. Gusa hari abantu bamwe na bamwe bifuza kuyarya mabisi (ataratetswe), bavuga ko abamo intungamubiri nyinshi zidakwangizwa n’ubushyuhe. Nubwo ibyo bigira ishingiro ku ruhande rumwe, abahanga mu by’imirire n’ubuzima bagaragaza ko kurya amagi mabisi bifite inyungu n’ingaruka zigomba kwitonderwa.
1. Intungamubiri zishobora kugumana ubuziranenge
Amagi abamo intungamubiri nyinshi zirimo:
Proteyine zifite ireme ryo hejuru
Vitamini nka A, D, B12
Imyunyu ngugu nka iron na selenium
Hari abemeza ko iyo amagi atetswe cyane, zimwe muri izi ntungamubiri zishobora kugabanuka gake. Ni yo mpamvu bamwe bavuga ko kurya amagi mabisi bishobora gutuma umubiri ubona intungamubiri zose uko zakabaye.
2. Proteyine zifasha imikurire y’umubiri
Amagi mabisi arimo proteyine ifasha mu:
Kubaka imikaya (muscles)
Gusana uturemangingo twangiritse
Kongera imbaraga z’umubiri
Ariko nubwo ari proteyine nziza, si ngombwa ko umuntu ayabona gusa mu magi mabisi kuko no mu magi atetse aboneka neza kandi umubiri ukayakoresha neza.
3. Ibyago bishobora guterwa no kurya amagi mabisi
Nubwo hari ababona inyungu, kurya amagi mabisi bishobora guteza ibibazo bikomeye by’ubuzima. Iby’ingenzi harimo:
Indwara ya Salmonella: Ni bagiteri ishobora kuba mu magi mbisi, igatera umuriro, kuribwa mu nda, impiswi n’intege nke.
Kugabanyuka kw’ubudahangarwa: Mu bantu bamwe bafite umubiri udakomeye, iyi bagiteri ishobora guteza ibibazo bikomeye.
Kudakoreshwa neza kw’intungamubiri zimwe: Hari poroteyine zitaboneka neza iyo amagi ari mabisi ugereranyije n’ayatetswe.
4. Impamvu amagi atetse afatwa nk’ameza kurusha amagi mabisi
Abahanga mu mirire bavuga ko guteka amagi:
Byica za bagiteri zishobora gutera indwara
Bigatuma proteyine zorohera umubiri kuzikoresha
Bigatuma amagi arushaho kugira umutekano wo kuribwa
Ni yo mpamvu mu rwego rw’ubuzima rusange, amagi atetse ari yo asabwa kurusha amagi mabisi.
5. Umwanzuro
Kurya amagi ni byiza ku buzima kuko akungahaye ku ntungamubiri z’ingenzi umubiri ukeneye. Ariko kurya amagi mabisi ntibisabwa cyane kubera ibyago by’indwara ashobora gutera, cyane cyane Salmonella.
Icyiza ni uko amagi atetswa neza, agakoreshwa mu mirire itandukanye kugira ngo umubiri ubone intungamubiri zayo mu buryo butekanye kandi bwizewe.
Mu by’ukuri, ubuzima burinzwe neza kurusha gushaka intungamubiri mu buryo bushobora guteza ibyago.
