Menya akamaro ko kurya ibikomoka ku ifarini ku buzima bwa muntu
Ibikomoka ku ifarini ni bimwe mu biribwa bikunze kuboneka ku mafunguro ya buri munsi y’abantu benshi ku Isi. Muri byo harimo umugati, chapati, amandazi, amakaroni, ibirungo bikozwe mu ifarini y’ingano n’ibindi biribwa bitandukanye.
Ibi biribwa bifite intungamubiri zitandukanye zishobora gufasha umubiri gukora neza, cyane cyane iyo bikoreshejwe mu rugero rukwiye kandi bikomoka ku binyampeke bidatunganyijwe cyane.
Ifarini ikorwa mu binyampeke bitandukanye birimo ingano, ibigori, amasaka n’ibindi. Ibi binyampeke bikungahaye kuri karubohayidire (carbohydrates), intungamubiri umubiri ukoresha nk’isoko y’ingufu zikenerwa mu bikorwa bya buri munsi birimo kugenda, gukora imirimo itandukanye, kwiga no gukoresha ubwonko.
Imwe mu nyungu z’ibikomoka ku ifarini ni ugutanga ingufu umubiri ukenera kugira ngo ukomeze gukora neza. Ibi ni ingenzi cyane ku bana bari gukura, abanyeshuri, abakozi n’abandi bantu bakora ibikorwa bisaba imbaraga.
Ibikomoka ku ifarini ikomoka ku binyampeke bidatunganyijwe cyane, nk’ingano zuzuye, bishobora no gufasha mu mikorere myiza y’urwungano ngogozi. Biba bikungahaye ku ruhererekane rw’intungamubiri zizwi nka fibres, zifasha mu igogorwa ry’ibiryo no koroshya imikorere y’amara.
Ikindi ni uko ibikomoka ku binyampeke byuzuye bishobora gutanga vitamine zo mu itsinda rya B, ubutare bwa fer, magnesium n’izindi ntungamubiri zifasha umubiri gukora imirimo itandukanye, harimo gukora uturemangingo dushya no gufasha amaraso gutwara umwuka mwiza mu mubiri.
Ubushakashatsi bw’Umuryango Mpuzamahanga wita ku Buzima (OMS/WHO) bugaragaza ko kurya indyo yuzuye kandi itandukanye, irimo ibinyampeke bidatunganyijwe cyane, imboga, imbuto n’ibinyamisogwe, bifasha kurinda umubiri indwara zitandukanye zitandura zirimo indwara z’umutima na diyabete.
Nubwo ibikomoka ku ifarini bifite akamaro, si ko byose bingana mu ntungamubiri. Ifarini yera iba yaratunganyijwe ku buryo ikurwamo ibice bimwe by’ikinyampeke birimo igishishwa cy’inyuma n’agace k’imbuto kazwi nka germ, bityo ikabura igice kinini cya fibres n’izindi ntungamubiri zisanzwe ziboneka mu binyampeke byuzuye.
Ikindi kandi, bimwe mu biribwa bikozwe mu ifarini, cyane cyane amandazi, keke, biscuits n’ibindi biryo byokeje cyangwa bikaranze, bishobora kuba birimo isukari nyinshi, umunyu cyangwa amavuta menshi. Kubirya kenshi kandi mu rugero rurenze ibikenewe bishobora kugira ingaruka ku buzima.
Abahanga mu by’imirire bashishikariza abantu guhitamo ibikomoka ku binyampeke byuzuye aho bishoboka, bakarya ibikomoka ku ifarini mu rugero rukwiye kandi bakabihuza n’imboga, imbuto, ibishyimbo, amata, amagi n’ibindi biribwa bitanga intungamubiri zitandukanye.
Muri rusange, ibikomoka ku ifarini bishobora kugira uruhare rukomeye mu gutanga ingufu no gufasha umubiri kubona zimwe mu ntungamubiri ukenera. Icy’ingenzi si ukubireka burundu, ahubwo ni uguhitamo ibifite intungamubiri nyinshi, kubirya mu rugero rukwiye no gukomeza kugira indyo yuzuye kandi itandukanye.
