AmakuruUbukungu

U Rwanda Rugaragaza Iterambere mu Bipimo bya 2025 Economic Freedom Index

Raporo nshya ya 2025 Index of Economic Freedom yashyizwe ahagaragara igaragaza uko ibihugu 176 byo ku isi bihagaze mu bwisanzure bw’ubukungu, hashingiwe ku bipimo 12 birimo: imiyoborere, imisoro, ubucuruzi, ishoramari, isoko ry’umurimo, ububasha bw’inkiko n’uburenganzira ku mutungo.

Mu mbonerahamwe watangiye, u Rwanda rufite amanota 54.8, rukaba ruri ku mwanya wa 121 ku isi na 20 mu karere.

World Rank (Isi): 121/176

Region Rank (Akarere): 20
2025 Score: 54.8 %

Impinduka: +3.2 %

Ibi byerekana ko u Rwanda rwazamutseho amanota 3.2 ugereranyije na 2024,intambwe irangwa n’iterambere mu miyoborere y’ubukungu n’imicungire y’imari ya leta.
Uko U Rwanda Rwitwaye mu Bipimo 12 Byapimwe.

Icyiciro Amanota % (Rwanda)
Uburenganzira ku mutungo (Property Rights) 40.0

Imikorere y’Inkiko (Judicial Effectiveness) 41.7
Ubunyangamugayo bwa Leta (Gov’t Integrity) 72.0

Umusoro (Tax Burden) 83.5
Uko Leta itanga amafaranga (Gov’t Spending) 35.8

Ubuzima bw’Imari ya Leta (Fiscal Health) 77.7
Ubwisanzure bw’Ubucuruzi (Business Freedom) 75.7

Isoko ry’Umurimo (Labor Freedom) 63.7
Politiki y’Ifaranga (Monetary Freedom) 71.0
Ubucuruzi mpuzamahanga (Trade Freedom) 62.0

Ishoramari (Investment Freedom) 55.0
Isoko ry’Imari (Financial Freedom) 60.
1. Tax Burden 83.5 % U Rwanda rugaragaza uburyo bwiza mu micungire y’imisoro butavunanye mu bipimo by’iri gerageza.

2. Fiscal Health 77.7 % Imari ya leta ifite ubuzima bwiza kandi igenzurwa neza.

3. Gov’t Integrity 72.0 % U Rwanda ruracyari ku isonga mu kurwanya ruswa no kubaka ubunyangamugayo mu buyobozi.

4. Business Freedom 75.7 % Korohereza ubucuruzi no kwandikisha ibikorwa biracyari

ku rwego rushimishije mu karere.
Ahakiri Intege nke (Weaknesses) ahakenewe gushyiramo kongerwa imbaraga

1. Gov’t Spending 35.8 % Imikoreshereze y’ingengo y’imari iracyagaragaza ibibazo mu buryo ishyirwa mu bikorwa.

2. Property Rights 40.0 % Hari imibare yerekana ko uburenganzira ku mutungo butarahabwa imbaraga zihagije, cyane cyane mu bijyanye n’imitungo yanditse, ubwishingizi n’imanza zerekeranye nayo.

3. Judicial Effectiveness 41.7 % Imikorere y’ubutabera iracyakeneye gutera indi ntambwe kugira ngo ubukungu bw’igihugu burusheho kwizerwa n’abashoramari.

4. Investment Freedom 55.0 % Haracyari inzitizi mu ishoramari cyane cyane ku bashoramari baturuka hanze cyangwa abakora imishinga minini.

U Rwanda mu ruhagaze ute mu karere (EAC)

Igihugu Umwanya ku Isi Amanota

Tanzania 96 59.3 %
Rwanda 121 54.8 %
Kenya 123 54.7 %
Uganda 130 51.3 %
Burundi 165 43.7 %

U Rwanda ruri hejuru ya Uganda na Burundi, ariko ruri munsi ya Tanzania, kandi ruri ku gipimo hafi kungana na Kenya mu bwisanzure bw’ubukungu.

Ibyavuye muri 2025 Index of Economic Freedom bishyira u Rwanda mu cyiciro cya ’“Mostly Unfree”, ariko igaragaza iterambere mu bijyanye n’imiyoborere, imicungire y’imari, no korohereza ubucuruzi.

Nubwo u Rwanda rugaragaza intambwe nziza mu: kurwanya ruswa, imicungire y’imari ya leta, korohereza ubucuruzi.
haracyari inzitizi mu: micungire y’ingengo y’imari, uburenganzira ku mutungo, imikorere y’inkiko, ishoramari.

Ibyo byose bisaba imbaraga zirambye kugira ngo u Rwanda ruzamuke mu bihugu bifite ubwisanzure bw’ubukungu bwo ku rwego rwo hejuru.

Inkuru ya MUKIZA Isaac 

Twitter
WhatsApp
FbMessenger